Outsider Art & RuNa colourexplosion®
Wat is outsiderkunst?
Outsiderkunst, ook Art Brut genoemd, verwijst naar expressie die ontstaat vanuit de binnenkant, niet vanuit techniek of academische kunst. Jean Dubuffet (1949) omschreef het als puur en ongefilterd. Prinzhorn (1922), Morgenthaler (1921) en Réja (1907) zagen outsiderkunst als directe zichtbaarheid van innerlijke beleving: spanning, emotie, verwarring, kracht of onrust.
Verschil Art Brut en Outsider Art
Art Brut is de oorspronkelijke term van Jean Dubuffet (1949) voor puur, ongefilterd werk dat ontstaat uit een sterke innerlijke noodzaak, volledig buiten de kunstwereld. Outsider Art is sinds 1972 de bredere internationale term die ook Art Brut omvat en verwijst naar alle makers zonder kunstopleiding die buiten het kunstcircuit werken.
Art Brut is dus de kern, Outsider Art de paraplu.
Voorbeelden
Art Brut (kern):
Adolf Wölfli, patiënt in een psychiatrische instelling, creëerde vanuit een intense innerlijke drang.
Outsider Art (breder):
Henry Darger , onopgeleide conciërge die buiten de kunstwereld honderden tekeningen en verhalen maakte.
Fundamenten van outsiderkunst
- Authenticiteit: het werk is echt en ongefilterd.
- Innerlijke nood: expressie komt naar buiten omdat er iets beweegt vanbinnen.
- Geen vakkennis nodig.
- Proces boven resultaat.
- Non-verbale communicatie.
- Afwezigheid van analyse en taal.
Outsider Art & RuNa colourexplosion®
- Geen verwachtingen → RuNa werkt zonder druk of oordeel.
- Pure expressie → RuNa laat kleur en beweging ontstaan.
- Non-verbaal → RuNa werkt voor mensen zonder taal.
- Procesgericht → RuNa focust op beleving, niet resultaat.
- Veiligheid en nabijheid → ook basis in RuNa.
Creatieve expressie: kleur en beweging
Volgens Rubin (2001), Moon (2010), Smeijsters (2003):
- Spanning wordt zichtbaar in vorm.
- Beweging ontlaadt.
- Kleur raakt emotie.
- Keuze versterkt regie.
- Expressie zonder woorden creëert veiligheid.
Orthopedagogiek:
- Voorspelbaarheid
- Veiligheid
- Autonomie
- Eenvoud
- Ruimte om te laten om te voelen en dit zonder woorden
RuNa werkt vanuit rust en nabijheid: kleur en beweging krijgen ruimte, zonder uitleg en zonder druk.
Psychiatrie: expressie als uitlaatklep
Navratil (1965) en Plokker (1976) toonden dat expressie:
- Spanning verlaagt
- Angst ontlaadt
- Emoties zichtbaar maakt zonder taal
Neuropsychologie: waarom RuNa rust geeft
Volgens Porges (2011), Van der Kolk (2014), Levine (2015):
- Ritme en voorspelbaarheid reguleren het zenuwstelsel.
- Spanning slaat zich op in het lichaam.
- Ontlading gebeurt via beweging.
RuNa sluit hier perfect bij aan: grote beweging, ritme, herhaling en nabijheid brengen regulatie.
RuNa als mensgericht werkinstrument
RuNa vertrekt vanuit menselijkheid, en niet vanuit een beperking.
Waar gesproken taal een optie is en geen vereiste.
Expressie via kleur en beweging nemen het over wanneer er geen taal is of wanneer woorden tekortschieten.
Dit maakt dat RuNa mensgericht is en toegankelijk.
RuNa geeft deelnemers zelf de regie in handen, zij bepalen en kiezen zelf. De begeleider bewaakt de structuur en veiligheid zonder de expressie over te nemen.
De begeleider legt de focus op nabijheid zonder druk en zonder dat er iets moet.
Fierheid is een kernwaarde binnen RuNa.
Mensen voelen trots omdat het hun beweging, hun kleur, hun expressie is.
Wat ontstaat, komt rechtstreeks uit henzelf , het is puur, echt en eigen.
En dat mogen tonen, geeft kracht.