Meer dan kleur alleen!
De inspiratie achter RuNa colourexplosion®
RuNa colourexplosion® is ontstaan vanuit één eenvoudige vraag die mij als begeleider jarenlang is blijven bezighouden:
Wat kunnen wij als begeleiding extra betekenen wanneer iemand vastloopt in frustratie, onrust, onmacht of machteloosheid?
Niet iedereen kan zijn gevoelens, spanning of onrust onder woorden brengen. Toch heeft ieder mens behoefte om zich te kunnen uiten en om gezien te worden.
Vanuit die gedachte groeide RuNa colourexplosion®: een begeleidingsvorm waarin kleur, beweging en creatieve expressie een andere vorm van communicatie kunnen worden.
Niet om een mooi schilderij te maken.
Maar om ruimte te geven aan beleving, ontmoeting en verbinding.
Geel als inspiratie
Ik ben geboren en opgegroeid in Geel, een stad die wereldwijd bekendstaat om haar eeuwenoude traditie van gezinsverpleging.
In Geel leven mensen met een psychische kwetsbaarheid niet naast de samenleving, maar maakten zij er deel van uit. Ze woonden in gezinnen, namen deel aan het dagelijkse leven en waren een vanzelfsprekend onderdeel van de gemeenschap. Niet het label stond centraal, maar de mens.
Ook binnen mijn eigen gezin was dat de dagelijkse realiteit. Ik groeide op samen met drie pleeggasten die via de Geelse Gezinsverpleging bij ons woonden.
Dat voelde voor mij niet bijzonder of uitzonderlijk.
Het hoorde gewoon bij het leven in Geel.
Pas later besefte ik hoe uniek die manier van samenleven eigenlijk was.
Misschien heeft net die omgeving mij geleerd om eerst naar de mens en zijn kwetsbaarheid te kijken en pas daarna naar een beperking, diagnose.
In 2023 kreeg de Geelse Gezinsverpleging hiervoor een internationale erkenning van UNESCO als immaterieel cultureel erfgoed. Die erkenning bevestigt een traditie die al eeuwenlang vertrekt vanuit menselijkheid, verbondenheid en inclusie.
Na 29 jaar verhuisde ik uit Geel. Pas toen besefte ik hoe groot dit gemis was en ben ik een pedagogische opleiding gaan studeren.
Wanneer ik vandaag terugkijk, merk ik hoe die verschillende ervaringen samenkomen in RuNa colourexplosion®: de mensgerichte kijk vanuit Geel, mijn pedagogische opleiding en mijn ervaring als begeleider.
De mens eerst.
Het label pas daarna.
Het label helpt ook te begrijpen maar de mens staat altijd voor het label.
link naar de officiële UNESCO-video over Geel
De mindset van RuNa
Diezelfde manier van kijken vormt vandaag ook de basis van RuNa colourexplosion®.
RuNa vertrekt niet vanuit beperkingen, diagnoses of verwachtingen, maar vanuit de mens.
Iedere deelnemer krijgt de ruimte om zichzelf op een eigen manier uit te drukken. Dat kan via kleur, beweging, verf of creativiteit waarbij gesproken taal een optie is, geen vereiste.
Binnen RuNa bestaat geen goed of fout.
Er hoeft niets bewezen te worden.
Niet het eindresultaat staat centraal, maar het proces en de beleving.
Mijn pedagogische uitgangspunt
Vanuit mijn pedagogische achtergrond en praktijkervaring geloof ik dat mensen zich pas echt kunnen uiten wanneer zij zich veilig voelen.
Daarom werkt RuNa vanuit:
-
rust;
-
nabijheid;
-
veiligheid;
-
keuzevrijheid;
-
eigen regie;
-
respect voor ieders mogelijkheden.
De begeleider neemt het creatieve proces niet over, maar sluit aan bij de persoon. Niet sturen, maar ondersteunen. Niet beoordelen, maar aanwezig zijn.
Juist in die veilige omgeving ontstaat ruimte voor eigen keuzes, creativiteit en trots.
Een inspiratie die mij bleef raken
Tijdens diezelfde zoektocht ontdekte ik ook de visie van wijlen Jan Hoet.
Jan Hoet (1936–2014), vaak omschreven als de kunstpaus, groeide op in Geel, in een gezin met pleeggasten vanuit het OPZ. Zijn vader was psychiater-neuroloog, verbonden aan het Openbaar Psychiatrisch Ziekenhuis (OPZ). Al op jonge leeftijd kwam hij in contact met zowel kunstenaars als mensen met een psychische kwetsbaarheid. Die bijzondere combinatie vormde mee zijn manier van kijken naar kunst én naar de mens.
Waar de kunstwereld vaak een onderscheid maakte tussen insiderkunst en outsiderkunst, koos Jan Hoet bewust voor een andere benadering. Hij bracht bewust insider- en outsiderkunst naast elkaar en nodigde bezoekers uit om niet eerst naar een label, diagnose of kunstopleiding te kijken, maar naar het kunstwerk zelf en de mens die het had gemaakt.
In projecten zoals Y.E.L.L.O.W. en later Middle Gate Geel '13 liet hij zien dat creativiteit niet wordt bepaald door afkomst, opleiding of positie binnen de kunstwereld. Voor hem draaide kunst om authenticiteit, verbeelding en de kracht van menselijke expressie.
Na zijn overlijden kreeg ook zijn ouderlijk huis een bijzondere betekenis. Het werd geschonken aan het OPZ Geel en groeide uit tot Yellow Art, een plaats waar mensen met een psychische kwetsbaarheid de ruimte krijgen om zich artistiek te ontwikkelen. Daarmee leeft zijn gedachtegoed vandaag nog steeds voort.
Wat mij vooral raakt, is niet alleen zijn liefde voor kunst, maar vooral zijn manier van kijken. Hij doorbrak het hokjesdenken en bracht mensen samen via creativiteit.
Vandaag blijft Yellow Art diezelfde visie uitdragen: kunst voorbij label, beperking of oordeel.
Wanneer creativiteit centraal staat, verdwijnen labels naar de achtergrond en komt de mens vanzelf op de voorgrond.
Die mensgerichte visie vormt ook een belangrijke inspiratiebron voor RuNa colourexplosion®.
De kracht van outsiderkunst
Tijdens mijn zoektocht kwam ik in aanraking met de wereld van de outsiderkunst. Niet zozeer de kunstvorm zelf, maar vooral de gedachte erachter.
Outsiderkunst ontstaat niet vanuit regels, technieken of verwachtingen, maar vanuit een innerlijke behoefte om iets zichtbaar te maken. Niet de opleiding van de maker staat centraal, maar de echtheid van wat ontstaat. Het gaat niet om perfectie, maar om creativiteit, beleving en persoonlijke expressie.
De term Art Brut werd in de jaren veertig geïntroduceerd door de Franse kunstenaar Jean Dubuffet. Later groeide hieruit de internationale benaming Outsider Art.
Wat mij vooral aanspreekt, is de gedachte achter deze kunstvorm: dat creativiteit geen diploma nodig heeft en dat ieder mens, ongeacht zijn mogelijkheden of beperkingen, iets waardevols kan laten zien.
Die gedachte sluit voor mij naadloos aan bij de mindset van RuNa colourexplosion®.
Meer dan een schilderij
Voor mij is een schilderij nooit alleen verf op een doek.
Het vertelt iets over een moment.
Over een gevoel.
Over iemand die zichzelf op zijn eigen manier zichtbaar maakt.
Soms ontstaat er rust.
Soms ontspanning.
Soms trots.
En soms zegt een kleur meer dan woorden ooit kunnen vertellen.
Dat is de kracht die ik met RuNa wil bieden.
Waar RuNa voor staat
RuNa colourexplosion® wil een plek zijn waar mensen zichzelf mogen zijn.
Waar ruimte is voor expressie zonder druk.
Waar creativiteit mensen verbindt.
En waar niet het label, maar de mens centraal staat.
Geen therapie.
Geen prestatie.
Geen oordeel.